• Kino
  • Mapa
  • Ogłoszenia
  • Forum
  • Komunikacja
  • Raport
Skopiowano

Dwory Oliwskie przy Polankach

Krzysztof Kochanowicz
30 grudnia 2010 (artykuł sprzed 11 lat) 
Opinie (11)
Dwór I zwany również "Monbrillant" Dwór I zwany również "Monbrillant"

Ulica Polanki przez kilka wieków była głównym traktem prowadzącym z Gdańska przez Wrzeszcz do Oliwy. W XVII wieku, na dzierżawionych od klasztoru gruntach posadowiono siedem, a być może osiem, rezydencji, jakich gdańscy patrycjusze i bogaci kupcy mieli wiele na przedmieściach i w podgdańskich osadach. Jeszcze w XIX wieku dawne rezydencje nazwane zostały Dworami i ponumerowane w kierunku oddalania się od Oliwy. Z zespołu rezydencji nie dotrwały do obecnych czasów te, które były położone najdalej od "starej Oliwy". Zachowały się jednak budynki pięciu z nich i choć nie we wszystkich można rozpoznać dawne, pełne świetności letnie pałacyki otoczone parkami, nadal potrafią zaskoczyć urokiem.



Dwór I, znajduje się przy ul. Polanki 125. Pierwsza wzmianka o tej posiadłości pochodzi z 1642 (1647?) roku, kiedy to Simon Schlep zakupił (za zgodą klasztoru oliwskiego) grunt od kowala Mertena Kulika. W latach późniejszych przechodził z rąk do rąk zatem i jego wygląd po części był zmieniany przez różnych właścicieli. Obecnie posesja jest własnością Lasów Państwowych. Po niegdyś istniejących budynkach zachowały się: klasycystyczny dworek z końca XVIII w., oficyna - mansardowy budynek z XVIII w., klasycystyczny pawilon ogrodowy oraz stawki w założeniu parkowym. Dworowi I przypisywana jest nazwa "Monbrillant", odnoszona także do Dworu VI.

Dwór II zwany Quellbrunn, przy Polanki 124 stoi wśród kompleksu zabytkowych budynków ogrodzonych wysokim żeliwnym płotem. Najstarsza wzmianka o posesji pochodzi z 1631 roku, kiedy należała do Jana Wagnera. Potem właściciele zmieniali się niczym rękawiczki aż w 1945 posesja trafiła do skarbu państwa i znajdowała się w użytkowaniu jednostki wojskowej do lat osiemdziesiątych XX wieku. Obecnie znajduje się tu Międzynarodowe Centrum Ekumeniczne prowadzone przez siostry brygidki.

Dwór II zwany Quellbrunn Dwór II zwany Quellbrunn


Dwór III przy ul. Polanki 122 praktycznie w ogóle nie widać, chroni go wysoki płot obciągnięty drutem kolczastym. Jednak wertując różne historyczne źródła wynika, że do dziś zachował się pochodzący z XIX wieku południowy budynek dworu i stawy parkowe. Północny budynek z XVIII wieku został bezmyślnie rozebrany. Bryłę dworu podziwiać można jedynie z pobliskiego toru freeraidowego, jednak nie wszystkie budynki są dobrze widoczne. Pierwsza wzmianka o posesji pochodzi z 1625 roku, kiedy właścicielem stał się Helmich von Twenhusen. W 1855 urządzono w dworze zakład leczniczy, a w 1869 przytułek dla sierot. Obecnie w posesji mieści się Schronisko dla Nieletnich.

Dwór IV - zmierzając ul. Polanki w stronę Wrzeszcza przy nr.119-121 tej ulicy natrafimy na szpital dziecięcy, na terenie którego stoi Dwór IV. Można obejrzeć go, jednak w porównaniu z pozostałymi jest on w opłakanym stanie. Do dziś zachował się główny budynek dworu z XVIII wieku, ale przebudowany w późniejszych czasach. Pierwsza wzmianka o posesji z 1626 roku (wg F. Mamuszki; a wg M. Gawlickiego - z 1632) dotyczy Jana Morgenrotha jako pierwszego właściciela. W XVII wieku istniał drewniany dwór zastąpiony potem murowaną rezydencją. Zaś w roku 1945 urządzono we dworze szpital dziecięcy, potem sanatorium przeciwgruźlicze, następnie hotel dla pielęgniarek. Obecnie na górnej kondygnacji mieści się rupieciarnia, a na dolnej - kuchnia i spiżarnia. Dwór IV z roku na rok niszczeje, jednak jak zapewnia Tadeusz Podczarski, dyrektor szpitala ma tu powstać oddział rehabilitacyjny dla dzieci i młodzieży. Jest już projekt rewitalizacji budynku. Prace podobno mają rozpocząć się na początku przyszłego roku.

Dwór IV dziś i niegdyś Dwór IV dziś i niegdyś


Dwór V zwany również "Anielskim dworem" lub "Jutrzenką" stoi przy ulicy Polanki 117, na terenie Szpitala Marynarki Wojennej. Niestety jest on niedostępny dla turystów. Najstarsza wzmianka o posesji pochodzi z 1654 roku, kiedy nabywa ją Mikołaj Cambier. Wśród późniejszych właścicieli pojawiają się: Nataniel Rücholds, pani de la Motte, Piotr Wastow, Nataniel Schultz, a potem rodzina Soermann. W drugiej połowie XVIII wieku powstał późnobarokowy dworek. Gdy na przełomie XVIII i XIX w. posiadłość przejął senator Jan von Franzius powstał drugi - klasycystyczny budynek dworu. Ostatnim prywatnym właścicielem dworu był Sachsenhaus, który sprzedał posesję Zakładowi Ubezpieczeń w Wolnym Mieście Gdańsku. Później dwór włączono do zespołu szpitalnego, którego gmach zbudowano w 1931 roku. Od 1938 mieszkał w dworze prezydent Senatu Wolnego Miasta Gdańska - Artur Greiser. Po II wojnie światowej posesja znalazła się w obrębie zespołu Szpitala Marynarki Wojennej.

Jako, że dwór znalazł się w ten sposób w głębi terenu wojskowego dostęp do niego był niezwykle utrudniony. Pod koniec XX wieku dworek niszczał w zastraszającym tempie i sprawiał wrażenie porzuconego, w 2008 roku dalsze zniszczenia sprawił pożar. Obecnie został pięknie odrestaurowany, jednak nadal jest niedostępny dla zwiedzających, budynek podziwiać można jedynie zza ogrodzenia.

Więcej informacji o Dworze V

Dwór V zwany Anilskim lub Jutrzenką Dwór V zwany Anilskim lub Jutrzenką


Dwór VI jeśli dworem go nazwać można schowany nieco w leśnej gęstwinie już nie przy ul. Polanki a Abrahama 27 i 34. Budynek dworu spłonął przed połową XIX wieku, a z jego cegły zbudowano istniejący do dzisiaj budynek, przy którym przetrwały jedynie dwa budynki gospodarcze (prawdopodobnie z XVIII w.). Prawdopodobnie również w tym dworze zatrzymał się zdążający do Gdańska w 1807 roku Napoleon Bonaparte.

Według Franciszka Mamuszki w miejscu, gdzie przed II wojną światową mieściła sie gospoda "Pod Białym Jagnięciem" (budynek gospody z połowy XIX wieku) mógł istnieć wcześniej Dwór VIII.

Po dworach VII i VIII nie pozostało już śladu. Po VII-mym jedynie nazwa ulicy i osiedla, po ostatnim jedynie przypuszczenia, że w miejscu, gdzie przed II wojną światową mieściła się gospoda "Pod Białym Jagnięciem" mógł istnieć wcześniej Dwór VIII.

Opracowanie własne na podstawie planu miasta wyd. Eko-Kapio Opracowanie własne na podstawie planu miasta wyd. Eko-Kapio

Parametry trasy

  • Region Trójmiasto i okolice
  • Długość trasy 10 km
  • Poziom trudności łatwy

Znajdź trasę rowerową

Opinie (11) 8 zablokowanych

  • Odgrzerwane kotlety (2)

    Czy podobny artykuł nie był przypadkiem jakieś pół roku temu już zamieszczony na łamach portalu?

    • 3 12

    • Był, ale na nieco inny temat :)

      Zajrzyj do archiwum, a będziesz mądrzejszy

      • 5 3

    • Nieszkodzi

      czytam go po raz pierwszy.

      • 1 0

  • Trzecie sito po "Gdańskich dworach i pałacach" J. Sampa.

    Dywaguję niniejszym nad sensem ciągłego powielania tych samych informacji.
    Książka ma już swoje lata, więc te informacje też nie do końca aktualne. ;/

    V Dwór akurat przetrwał w całości (choć w kiepskim stanie) aż do rozpoczęcia remontu.

    VII Dwór jest widoczny na zdjęciu lotniczym, w albumie zawierającym kolekcję takich zdjęć z 1929 roku, dostępnym dosłownie wszędzie. Warto o tym wspomnieć, bo to jest najprawdopodobniej jedyna znana fotografia tego budynku. Na osiedlu VII Dwór można się doszukać pozostałości założenia parkowego.

    • 9 0

  • oliwskie Dwory

    - miałam okazję przejść "szlakiem" zapomnianych Dworów z Piotrem Mazurkiem-
    prezesem Towarzystwa Przyjaciół Gdańska- w ramach spacerów uczestników
    Uniwersytetu III Wieku w Gd.Oliwie. Dobrze jest wiedzieć,że są takie ciekawe miejsca.

    • 11 0

  • Opinia została zablokowana przez moderatora

  • Oliwskie Dwory (1)

    W latach 70 byłem w JW która mieściła się w tym Dworze teraz wygląda znacznie ładniej.

    • 1 1

    • jawry

      Ja też tam byłem w latach 1979 -1981

      • 0 0

  • są piękne

    • 3 0

  • chętnie zamienię dzisia na niegdysia

    ale już za późno, Dwór IV właśnie płonie - 10 stycznia 2014 roku

    • 1 0

  • Dwór III przy ul. Polanki 122-

    WE Dwórze III przy ul. Polanki 122, mieści się Zakład Poprawczy a nie Schronisko dla Nieletnich

    • 2 0

alert Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

Wydarzenia

Spływ trzema rzekami

zajęcia rekreacyjne, rajd / wędrówka

Popołudniowa wędrówka po regionie: dolina potoku Strzelenki

zajęcia rekreacyjne, rajd / wędrówka

Lindy Hop intro | darmowa lekcja

warsztaty, kurs tańca, zajęcia rekreacyjne

Forum